Türkiye'nin sağlık karnesi belli oldu: Obezite ve tütün kullanımı tırmanışta
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 15 yaş ve üzeri nüfusta obez bireylerin oranı yüzde 21,8'e yükselirken, her gün tütün mamulü kullananların oranı da artış göstererek yüzde 30,1'e ulaştı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarını paylaştı. Nüfusun sağlık profilini, hastalık sıklıklarını ve alışkanlıklarını ortaya koyan veriler, kronik rahatsızlıklardan koruyucu sağlık hizmetlerine kadar pek çok alanda dikkat çekici değişimleri gözler önüne serdi. Araştırmaya göre, vücut kütle indeksi değerleri incelendiğinde 15 yaş ve üzeri obez bireylerin oranı 2022 yılındaki yüzde 20,2 seviyesinden, 2025 yılında yüzde 21,8'e yükseldi. Cinsiyet bazında yapılan değerlendirmede ise kadınların yüzde 24,8'inin obez, yüzde 32,2'sinin obez öncesi dönemde olduğu belirlendi. Erkeklerde ise obez oranı yüzde 18,7, obez öncesi oranı yüzde 43,1 olarak kayıtlara geçti.
Fiziksel aktivite yapmayanların oranında gerileme
Dünya Sağlık Örgütü tarafından yetişkin nüfus için haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik fiziksel aktivite yapılması önerilirken, Türkiye'de bu önerinin gerisinde kalındığı görüldü. Hareketsiz yaşam sürenlerin genel oranı yüzde 86,6 olurken, cinsiyet dağılımında olumlu yönde bir düşüş gözlendi. Fiziksel aktivite yapmayan erkeklerin oranı 2022'deki yüzde 85,3 seviyesinden 2025'te yüzde 83,5'e geriledi. Kadınlarda da bu oran yüzde 92,7'den yüzde 89,7'ye düştü. Haftada 150 ile 300 dakika arasında fiziksel aktivite gerçekleştirenlerin oranı ise 2025 yılında erkeklerde yüzde 4,1, kadınlarda yüzde 2,7 olarak ölçüldü.
Merdiven inip çıkarken zorluk çeken kadınların oranı daha yüksek
Fiziksel işlev bozuklukları ve günlük yaşamda karşılaşılan zorluklar incelendiğinde, merdiven inip çıkmada güçlük çekenlerin oranı toplamda yüzde 6,0 oldu. Bu alanda zorluk yaşayan kadınların oranı yüzde 8,3 ile ilk sırada yer alırken, erkeklerde bu oran yüzde 3,7 seviyesinde kaldı. Diğer fiziksel ve zihinsel işlevlerde ise yürümede zorluk çeken kadınların oranı yüzde 5,6, erkeklerin oranı yüzde 2,8; öğrenme veya hatırlamada zorluk yaşayan kadınların oranı yüzde 5,4, erkeklerin oranı ise yüzde 2,8 olarak belirlendi.
Çocuklarda en sık üst solunum yolu enfeksiyonu görüldü.
Araştırma, çocuk yaş gruplarındaki sağlık sorunlarına da ışık tuttu. Son 6 ay içindeki hastalık durumları incelendiğinde, 0-6 yaş grubundaki çocuklarda yüzde 28,5 ile en fazla üst solunum yolu enfeksiyonu görüldü. Bu hastalığı yüzde 24,0 ile ishal ve yüzde 5,2 ile alt solunum yolu enfeksiyonu takip etti. 7-14 yaş grubunda da benzer bir tablo ortaya çıktı; üst solunum yolu enfeksiyonu yüzde 24,6 ile ilk sırada yer alırken, bunu yüzde 16,4 ile ishal ve yüzde 8,2 ile ağız ve diş sağlığı problemleri izledi.
Yetişkinlerin en büyük problemi bel bölgesi rahatsızlıkları
Son 12 ay dikkate alınarak 15 yaş ve üzeri bireylerin geçirdiği hastalıklar tarandığında, bel bölgesi problemlerinin zirvedeki yerini koruduğu anlaşıldı. 2022 yılında yüzde 24,6 olan bel bölgesi rahatsızlıkları, 2025 yılında yüzde 24,3 ile yine en fazla görülen hastalık oldu. Bu rahatsızlığın ardından sırasıyla yüzde 16,9 ile hipertansiyon, yüzde 16,7 ile boyun bölgesi problemleri, yüzde 11,9 ile şeker hastalığı ve yüzde 10,1 ile yüksek kan lipidleri (kolesterol) listelendi.
Tütün ve alkol tüketim oranları yükselişe geçti
Tütün mamulü ve alkol kullanım alışkanlıklarında son yıllarda yukarı yönlü bir ivme kaydedildi. Her gün tütün mamulü kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2022'de yüzde 28,3 iken, 2025'te yüzde 30,1'e ulaştı. Bu oran erkeklerde yüzde 42,9, kadınlarda ise yüzde 17,5 olarak paylaşıldı. Tütün mamulü kullanmayan veya bırakanların oranı ise yüzde 68,0'den yüzde 66,8'e geriledi. Benzer şekilde, son 12 ayda alkol kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı yüzde 12,1'den yüzde 12,6'ya yükseldi. Alkol tüketimi erkeklerde yüzde 18,7, kadınlarda yüzde 6,6 olurken; alkol kullanmayanların oranı yüzde 87,9'dan yüzde 87,4'e düştü.
Kadınlarda mamografi ve smear testi yaptırma oranları arttı
Kanser taramaları ve koruyucu sağlık uygulamaları kapsamında kadınların yaptırdığı tetkiklerde artış gözlendi. Son 1 yıl içinde mamografi çektiren 40 yaş ve üzeri kadınların oranı, 2022 yılındaki yüzde 10,8 seviyesinden 2025 yılında yüzde 16,7'ye çıktı. Buna karşın, hayatı boyunca hiç mamografi çektirmemiş olan 40 yaş ve üzeri kadınların oranı yüzde 42,4 olarak belirlendi. 15 yaş ve üzeri kadınlarda son 1 yıl içinde smear testi yaptıranların oranı yüzde 7,2'den yüzde 11,8'e yükselirken, hayatında hiç smear testi yaptırmayan kadınların oranının yüzde 59,0 olduğu saptandı.
